Inleiding
De bodem…. we wonen erop, we werken ermee, we eten er producten van en halen er brandstoffen en andere ‘schatten’ uit. Dat vinden we allemaal heel gewoon en juist daarom staan we nauwelijks stil bij de grote rol die de bodem in ons dagelijks leven speelt. Toch is ons leven zonder bodem onmogelijk en zelfs onvoorstelbaar.

Bodem.nu! is een project voor alle groepen van het primair onderwijs. Leerlingen worden geprikkeld zich te verwonderen over de bodem in hun eigen buurt, haar beter te bekijken en te onderzoeken.

Doelstelling
Het lespakket Bodem.nu! heeft als doel bij leerlingen van allerlei leeftijden belangstelling te wekken voor de bodem. Via het lesmateriaal gaan leerlingen de bodem in hun eigen omgeving goed bekijken en onderzoeken en leren zo allerlei nieuwe dingen. Bovendien groeit bij hen al doende het besef dat de bodem ook met het oog op de toekomst belangrijk is en dat we er goed en zuinig mee om moeten gaan. Bodem.nu! betrekt kinderen op een positieve, actieve en speelse manier bij hun eigen omgeving, specifiek bij de bodem bij hen in de buurt. Deze open doelstelling laat zien dat in dit project niet kennis maar beleving voorop staat.

Doelgroepen
- leerlingen van groep 1 t/m groep 8 in het basisonderwijs

Tijdsinvestering
U kunt zelf kiezen hoeveel tijd u in uw klas wilt besteden aan Bodem.nu!.

In het lesmateriaal is per activiteit een tijdsindicatie aangegeven. U beslist ook zelf of u het project in één projectweek uitvoert, of het verspreidt over de lessen gedurende een aantal weken. Hoewel projectonderwijs meer voorbereidingstijd vergt dan het volgen van de reguliere lesmethode, levert het u wel enthousiaste leerlingen op die een scala aan vaardigheden, kennis en ervaringen hebben opgedaan!

Didactische visie
Uitgangspunt van Bodem.nu! is dat kinderen eerst betrokken moeten zijn, alvorens ze kennis een plekje kunnen geven. Als de kinderen in de loop van de basisschool meerdere keren met het materiaal van Bodem.nu! werken, krijgen zij alle basiskennis, zoals geformuleerd in de kerndoelen, aangeboden.

Naast het nieuwsgierig maken en het geven van informatie draagt het project vooral bij aan de ontwikkeling van vaardigheden, waarvan wij vinden dat ze belangrijk zijn in de huidige samenleving. Bijvoorbeeld:

• Zich kunnen verwonderen, steeds vragen stellen, een onderzoekende houding.
• Willen begrijpen van de situatie, verbanden en relaties leggen.
• Verklaringen voor verschijnselen formuleren.
• Planmatig werken.

Verhalende context
Binnen alle delen is het mogelijk om te werken aan de hand van een verhaallijn. Deze werkwijze is afgeleid van het ‘verhalende ontwerp’. Daarbij werkt men niet met een kant en klaar verhaal, maar ontstaat het verhaal gedurende het project. De leerkracht bepaalt de stappen (episodes) en de richting, de kinderen geven mede inhoud vanuit hun eigen beleving en fantasie. Voor veel kinderen wordt op deze manier de motivatie en betrokkenheid versterkt.

Naarmate de kinderen ouder zijn is het wenselijk te werken met een realistischer verhaallijn en wordt het voor kinderen belangrijk zelf mee inhoud te kunnen geven aan de verhaallijn.

Alle delen bieden hulpmiddelen om een verhaallijn op te zetten, maar zijn ook los van deze werkwijze te gebruiken. De rol die de verhaallijn speelt in de verschillende delen is als volgt weer te geven.
 

	A: Als een mol in de grond	B: Bodemwerk	C: Bodemmonsters en bodemschatten	D: Bodemreizen
Belang van verhaallijn	++++	+++	++	++

Hulpmiddelen en materialen
Het uitvoeren van onderzoek is een belangrijke werkvorm. Om zoveel mogelijk alle kinderen aan te spreken, is binnen de delen van Bodem.nu! steeds een grote variatie aan (hulp)middelen en werkvormen te vinden. Naast de doe-opdrachten zijn er informatieve werkbladen, creatieve opdrachten, liedjes en natuurlijk ook de website.

Het lespakket Bodem.nu! bestaat uit de volgende materialen:

• algemeen deel met beschrijving hulpmiddelen
• vier leerkrachtenhandleidingen met kopieerbijlagen
• cd met liedjes over de bodem,
• website www.bodem.nu,
• handpop van een mol
• zoekkaart bodemdiertjes
• bodemposter

Het project Bodem.nu! is tot stand gekomen met financiële steun van:

en

Voor meer informatie

SOM onderwijs- en milieuprojecten
Postbus 1575
6501 BN Nijmegen
Telefoon 024 – 3 789 206
Fax 024 – 3 789 116
e-mail bodemservice@somnet.nl
website www.somnet.nl